باریستایی از آن شغل‌هایی است که میشود نسبتاً سریع واردش شد، ولی سال‌ها طول میکشد تا واقعاً در آن استاد شوی. خیلی از کسانی که امروز کافهی خودشان را دارند، روزی از همین‌جا شروع کردهاند: یک دورهی کوتاه، چند ماه کمکباریستایی پشت یک بار شلوغ، و کلی قهوه‌ی خراب‌شده.
اگر تازه می‌خواهی شروع کنی، این راهنما مسیر را قدم به قدم نشان می‌دهد. اگر هنوز نمی‌دانی باریستا دقیقاً چه کار میکند، اول باریستا چیست؟ را بخوان.
چه چیزهایی باید یاد بگیری؟
باریستایی فقط درست کردن اسپرسو نیست. یک باریستای آماده‌ی کار، این‌ها را بلد است:
- اسپرسو: آسیاب، دوز، تمپ و زمان عصاره‌گیری، و تنظیم آسیاب وقتی طعم درست نیست. عصاره‌گیری اسپرسو و تمپ کردن را ببین.
- شیر: بخار دادن شیر برای کاپوچینو، لاته و فلت‌وایت، با فوم درست. بخار دادن شیر را بخوان.
- لاته‌آرت: حداقل قلب و لاله. آموزش لاته‌آرت.
- منوی کافه: دستور نوشیدنی‌های رایج، از آمریکانو و موکا تا آیس‌لاته و نوشیدنی‌های بدون قهوه. انواع قهوه شروع خوبی است.
- دم‌آوری دستی: V60، فرنچ‌پرس و کمکس، برای کافه‌هایی که قهوه‌ی دمی دارند.
- نظافت و نگهداری دستگاه: بک‌فلاش، تمیز کردن نازل بخار و آسیاب. تمیز کردن دستگاه اسپرسو.
- سرعت و مشتری: کار در ساعت شلوغ، صندوق و برخورد با مشتری. باریستا در ساعت شلوغ را ببین.
دورهی باریستا؛ چقدر طول میکشد و چه چیزی بپرسم؟
دوره‌های مقدماتی باریستایی در آموزشگاه‌ها معمولاً چند روز تا چند هفته طول می‌کشند. خیلی از آموزشگاه‌ها مدت دورهی پایه را حدود ۲۰ تا ۳۰ ساعت اعلام می‌کنند. بعضی‌ها هم چند روز کارورزی در کافه را به دوره اضافه کردهاند. دوره‌های پیشرفته، مثل لاته‌آرت حرفهای، کاپینگ یا رست قهوه، جدا برگزار می‌شوند.
مدت دوره کمتر از کیفیت آن اهمیت دارد. قبل از ثبت‌نام بپرس:
- چند ساعت از دوره کار عملی پشت دستگاه است؟
- هر نفر دستگاه و آسیاب جدا دارد یا چند نفر سر یک دستگاه می‌ایستند؟
- با چه دانه‌ای کار می‌کنید؟
- بعد از دوره، امکان کارورزی یا معرفی به کافه هست؟
مدرک فنی و حرفهای باریستا به چه دردی می‌خورد؟
سازمان آموزش فنی و حرفهای برای کار در کافی‌شاپ استاندارد آموزشی دارد و بسیاری از آموزشگاه‌ها بعد از دوره امکان شرکت در آزمون و گرفتن گواهی فنی و حرفهای را فراهم می‌کنند. شرایط آزمون و ثبت‌نام را از خود آموزشگاه یا سازمان فنی و حرفهای استانت بپرس.
این مدرک چند جا به کارت می‌آید: بعضی کافهها در استخدام به آن نگاه می‌کنند، برای گرفتن بعضی مجوزها یا ادامه‌ی تحصیل در این رشته مفید است، و اگر قصد کار در خارج از کشور داری، ممکن است لازم باشد ترجمه‌اش کنی. ولی در بیشتر کافهها، چیزی که در نهایت تعیین میکند استخدام شوی یا نه، تست عملی پشت دستگاه است.
در خانه چطور تمرین کنم؟
- بدون دستگاه اسپرسو: با موکاپات، فرنچ‌پرس یا V60 تمرین کن. چشیدن و مقایسه‌ی قهوه‌ها را یاد می‌گیری. نسبت قهوه به آب را ببین.
- با دستگاه خانگی: دوز، زمان و طعم هر شات را یادداشت کن. دستگاه اسپرسو خانگی را بخوان.
- لاته‌آرت بدون شیر زیاد: با آب و کمی مایع ظرف‌شویی، حرکت ریختن را تمرین کن.
- دستور نوشیدنی‌ها را حفظ کن. در اولین روز کار، کسی وقت ندارد دوباره توضیح بدهد.
اولین کار را از کجا پیدا کنم؟
- کمکباریستایی. خیلی از کافهها برای ساعت‌های شلوغ نیروی کمکی می‌خواهند. این بهترین مدرسه است.
- آگهی‌های استخدام کافهها. کافه‌هایی که از منوجات استفاده می‌کنند، آگهی استخدام باریستایشان را در صفحه‌ی استخدام کافه و رستوران می‌گذارند و روی منویشان هم برچسب «استخدام می‌کنیم» می‌خورد. ببین آگهی‌های استخدام باریستا چه می‌خواهند.
- مراجعه‌ی حضوری. در ساعت خلوت به کافه‌های محله سر بزن، یک قهوه سفارش بده و بپرس نیرو می‌خواهند یا نه.
قبل از مصاحبه، رزومه و مصاحبه‌ی باریستا را بخوان. درباره‌ی حقوق هم حقوق باریستا را ببین.
بعدش چه؟
بعد از یکی دو سال پشت بار، مسیرهای مختلفی جلوی باریستاست: سرپرست بار، مربی، کاپر و رستر، یا باز کردن کافهی خودش. اگر رویای کافهی خودت را داری، از باریستا تا صاحب کافه را بخوان.
سؤالات متداول
باریستا شدن چقدر طول میکشد؟
دورهی پایه معمولاً چند روز تا چند هفته است. ولی برای اینکه بتوانی در یک کافهی شلوغ مستقل کار کنی، معمولاً چند ماه کار عملی لازم است.
برای باریستا شدن مدرک لازم است؟
قانوناً برای همهی کافهها نه، ولی بعضی کافهها مدرک فنی و حرفهای را ترجیح میدهند. در بیشتر کافهها، تست عملی مهمتر از مدرک است.
بدون دوره هم میشود باریستا شد؟
بله، خیلیها از کمکباریستایی شروع کردهاند و پشت بار یاد گرفتهاند. دوره فقط این مسیر را سریعتر میکند.
