عدسپلو یکی از پلوهای مخلوط محبوب ایرانی است: برنج زعفرانی با عدس، و رویش کشمش، خرما و پیاز داغ که با دارچین تفت داده شده‌اند. طعم ترش‌وشیرین کشمش و خرما کنار عدس، عدسپلو را خاص می‌کند. می‌شود آن را ساده خورد یا با گوشت قلقلی، گوشت چرخکرده یا مرغ سرو کرد. نکته‌ی اصلی، عدسی است که پخته باشد ولی له نشود.
مواد لازم
- ۳ پیمانه برنج (حدود ۶۰۰ گرم)
- ۱ پیمانه عدس سبز یا قهوهای (حدود ۲۰۰ گرم)
- ۲ عدد پیاز
- نصف پیمانه کشمش (حدود ۷۰ گرم)
- ۸ تا ۱۰ عدد خرمای خشکتر (مثل خرمای زاهدی یا رطب سفت)، هستهگیری و نصفشده
- ۱ قاشق چایخوری دارچین
- ۳ قاشق غذاخوری زعفران دمکرده
- ۵۰ گرم کره
- نمک، زردچوبه، روغن
- اختیاری: ۳۰۰ گرم گوشت چرخکرده (برای قلقلی یا تفتداده)
طرز تهیه
- برنج را بشویید و ۲ ساعت در آب و نمک خیس کنید.
- عدس را بشویید و در آب کمی نمک‌دار ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بپزید تا نیم‌پز شود (دانه‌ها نرم شوند ولی شکلشان بماند)؛ آبکش کنید.
- برنج را در آب جوش نمک‌دار بریزید؛ ۲ تا ۳ دقیقه قبل از آبکش کردن، عدس را هم اضافه کنید، بعد با هم آبکش کنید.
- کف قابلمه کمی روغن و آب بریزید (و اگر ته‌دیگ نان یا سیب‌زمینی می‌خواهید، بچینید).
- برنج و عدس را هرمی در قابلمه بریزید، چند سوراخ با دسته‌ی کفگیر بزنید، کمی روغن و آب رویش بریزید و در را با دم‌کنی بگذارید.
- ۸ تا ۱۰ دقیقه روی حرارت متوسط و بعد ۴۵ تا ۶۰ دقیقه روی حرارت خیلی ملایم دم کنید.
- رویه: پیازها را خلالی کنید و در روغن سرخ کنید تا طلایی شوند (پیاز داغ). کشمش را به کره اضافه کنید و فقط تا پف کردن تفت دهید؛ خرما و دارچین را اضافه کنید و یک دقیقه دیگر تفت دهید.
- گوشت (اختیاری): گوشت چرخکرده را با نمک، فلفل و کمی پیاز رنده‌شده قلقلی کنید و سرخ کنید، یا با کمی پیاز و زردچوبه تفت دهید.
- چند کفگیر برنج را با زعفران مخلوط کنید. پلو را بکشید، برنج زعفرانی، پیاز داغ، کشمش و خرما و گوشت را رویش بریزید.
- خیس کردن برنج
- عدس نیم‌پز
- آبکش برنج و عدس با هم
- دم ۴۵ تا ۶۰ دقیقه
- پیاز داغ
- کشمش و خرما با کره و دارچین
- قلقلی یا گوشت
- تزیین زعفرانی
نسبت عدس به برنج
| سلیقه | عدس برای ۳ پیمانه برنج |
|---|---|
| کم‌عدس | نصف پیمانه |
| متعادل | ۱ پیمانه |
| پرعدس | ۱.۵ پیمانه |
عدس سبز و قهوهای شکلشان را بهتر از عدس قرمز نگه می‌دارند؛ عدس قرمز برای عدسپلو مناسب نیست چون له می‌شود.
نسخه‌ها
| نسخه | تغییر |
|---|---|
| عدسپلو با قلقلی | قلقلی‌های کوچک گوشت چرخ‌کرده‌ی سرخ‌شده روی پلو |
| عدسپلو با مرغ | مرغ پخته‌ی زعفرانی کنار پلو |
| عدسپلو با گوشت | گوشت خورشتی پخته با پیاز و زردچوبه |
| عدسپلو ساده | بدون گوشت؛ با ماست و سالاد شیرازی |
اشتباه‌های رایج
- عدس خام یا له: عدس را جدا نیم‌پز کنید و بعد با برنج آبکش کنید.
- کشمش سوخته: کشمش در چند ثانیه می‌سوزد و تلخ می‌شود؛ حرارت ملایم.
- خرمای خیلی نرم: رطب نرم در تفت دادن له می‌شود؛ خرمای سفت‌تر انتخاب کنید یا کمتر تفت دهید.
نگهداری
عدسپلو تا ۳ روز در یخچال می‌ماند. موقع گرم کردن چند قاشق آب رویش بریزید و با حرارت ملایم دم کنید.
برای رستوران‌ها
عدسپلو با قیمت تمام‌شده‌ی کم یکی از گزینه‌های خوب منوی ناهار و غذاهای روز است. در منوی دیجیتال، غذای روز را هر روز با یک کلیک عوض کنید: منوی رستوران. قیمت تمام‌شده را با ماشین‌حساب قیمت تمام‌شده حساب کنید. پلوهای مخلوط دیگر: لوبیاپلو و باقالی‌پلو.
سؤالات متداول
عدس را باید خیس کرد؟
لازم نیست؛ عدس سبز و قهوهای با ۱۵ تا ۲۰ دقیقه پخت نیم‌پز می‌شود. خیس کردن زمان پخت را کمتر می‌کند.
عدسپلو با چه سرو می‌شود؟
ماست، سالاد شیرازی یا ترشی. دستور سالاد در سالاد شیرازی.
عدسپلو را کته‌ای می‌شود پخت؟
بله؛ ولی دانه‌دانه نمی‌شود و عدس راحت‌تر له می‌شود.
خلاصه‌ی دستور
عدسپلو خوب یعنی عدس نیم‌پز جدا، آبکش با برنج، دم ملایم و رویه‌ی پیاز داغ، کشمش و خرمای تفتداده با دارچین.
