شیربرنج دسر ساده و قدیمی ایرانی است: برنجی که در شیر آن‌قدر می‌پزد تا خامه‌ای شود، با کمی گلاب و هل. در خیلی از خانه‌ها شیربرنج را بدون شکر می‌پزند و موقع سرو با شیرهی انگور یا خرما، مربا یا شکر و دارچین شیرین می‌کنند. شیربرنج خوب نرم و خامه‌ای است و ته نمی‌گیرد.
مواد لازم
حدود ۶ کاسه
- نصف پیمانه برنج (حدود ۱۰۰ گرم)؛ برنجهای لعابدار و نیمدانه مناسبترند
- ۲ پیمانه آب
- ۱ لیتر شیر
- ۴ تا ۶ قاشق غذاخوری شکر (اختیاری)
- ۲ قاشق غذاخوری گلاب
- ۳ تا ۴ دانه هل کوبیده (اختیاری)
- یک پنس نمک
- برای سرو: شیرهی انگور یا خرما، مربا، دارچین، خلال پسته
طرز تهیه
- برنج را بشویید و حداقل ۱ ساعت خیس کنید.
- برنج را با ۲ پیمانه آب و یک پنس نمک بپزید تا آب کشیده و برنج نرم شود (حدود ۲۰ دقیقه).
- شیر را کم‌کم اضافه کنید و حرارت را ملایم کنید.
- ۴۵ تا ۶۰ دقیقه بپزید و مرتب هم بزنید، به‌خصوص از ته قابلمه، تا شیربرنج غلیظ و خامه‌ای شود.
- اگر شیرین می‌خواهید، شکر را در ۱۰ دقیقه‌ی آخر اضافه کنید. هل را هم همین موقع بریزید.
- حرارت را خاموش کنید و گلاب را اضافه کنید.
- شیربرنج را گرم یا سرد با شیره، مربا یا دارچین سرو کنید.
- خیس کردن برنج
- پخت در آب
- شیر کم‌کم
- ۴۵ تا ۶۰ دقیقه، هم زدن مرتب
- شکر و هل
- گلاب
- شیره یا مربا
شیرین یا بی‌شکر؟
| روش | ویژگی |
|---|---|
| بی‌شکر با شیره | سنتی؛ هر کس به سلیقه شیرین می‌کند |
| با شکر | دسر آماده؛ سرو سرد با دارچین |
| با مربا | مربای آلبالو، به یا هویج |
نسخه‌ها
| نسخه | تغییر |
|---|---|
| شیربرنج زعفرانی | زعفران دم‌کرده در آخر؛ رنگ طلایی |
| شیربرنج سرد | در قالب یا لیوان، چند ساعت یخچال؛ با سس آلبالو |
| شیربرنج نذری | در دیگ بزرگ با حرارت یکنواخت و هم زدن مداوم |
| شیربرنج نارگیلی | کمی پودر نارگیل؛ طعم متفاوت |
اشتباه‌های رایج
- ریختن برنج خام در شیر: برنج دیر می‌پزد و شیر ته می‌گیرد؛ اول در آب بپزید.
- حرارت زیاد: شیر سر می‌رود و ته می‌گیرد.
- شکر از اول: پختن برنج را کند می‌کند و احتمال ته گرفتن را بالا می‌برد.
نگهداری
شیربرنج را پوشیده در یخچال تا ۲ تا ۳ روز نگه دارید. در یخچال غلیظ می‌شود؛ موقع گرم کردن کمی شیر اضافه کنید.
برای کافه‌ها و صبحانه‌سراها
شیربرنج کنار فرنی، عدسی و حلیم، منوی صبحانه‌ی سنتی را کامل می‌کند. در منو مشخص کنید با شیره، مربا یا شکر سرو می‌شود. دسرهای سنتی دیگر: شله‌زرد.
سؤالات متداول
شیربرنج را با چه برنجی درست کنیم؟
برنجهای لعابدار و نیمدانه که زود نرم و خامه‌ای می‌شوند و ارزان‌ترند.
چرا شیربرنج ته گرفت؟
حرارت زیاد یا هم نزدن؛ قابلمه‌ی ته‌ضخیم و حرارت ملایم لازم است.
شیربرنج را در زودپز می‌شود پخت؟
می‌شود، ولی شیر در زودپز ممکن است سر برود؛ پخت آرام روی گاز مطمئن‌تر است.
رمز کار در یک جمله
شیربرنج خوب یعنی برنج خیس‌خورده، پخت اول در آب، شیر کم‌کم، حرارت ملایم و هم زدن مرتب؛ با شیره یا مربا سرو کنید.
